САШО СТОЈКОВСКИ, НАНСЕН ДИЈАЛОГ ЦЕНТАР

Промовираме дијалог за ненасилно разрешување на конфликтите

Дијалогот е една од алатките за ненасилно разрешување на кон­фликтите што ги промовира НДЦ Скопје во своите активности. Во секоја од активностите се вклучени претставници од етничките заедници во Македонија, половата и тери­торијалната застапеност, вели Сашо Стојковски
Маријана Иванова
 

Сашо Стојковски е дипломиран професор по одбрана и заштита и студент на постдип­ломски студии во “Балкански центар за мир”. Работното искуство го започнува во Балкан­скиот центар за мир каде што работи една година на постдипломските студии како секретар, а истовремено работи и како асистент на проектот на УНЕСКО - Култура на мирот.

Тој е еден од основачите на Нансен дијалог центарот во Скопје во 1999 година, каде работи како проект-координатор на про­грамата за млади политичари. 

 
Г.С. - Што е Нансен дијалог центарот? Каков вид организација е и која е нејзината мисија? Како е основана и од кого?

С.С. - Нансен дијалог центарот Скопје е невладина организација, дел од “Балкан дијалог проектот”  на Академијата Нансен  во Лилехамер и Институтот за истражување на мирот во Осло. Во рамките на проектот од 1999 година до денес отворени се 9 кан­целарии (Скопје, Приштина, Митровица, Белград, Подгорица, Мостар, Сараево, Бања Лука и Осијек) кои наедно ја сочинуваат мрежата на Нансен на Балканот, а финан­сиската поддршка доаѓа од Минис­терството за надво­решни работи на Кралството Норвешка.

Нансен дијалог центарот Скопје офи­цијално почна со работа во јануари 2000 година на програмата наречена “Програма за градење мир” која во себе содржи три потпрограми: за млади политичари, за средношколци и за соработка со невладини организации.

За реализација на програмата во НДЦ Скопје се вработени 4 проект-коорди­натори, еден асистент, еден смет­ко­водител и еден адми­нистратор.

Мисијата на НДЦ Скопје се заснова на следново: поддршка на развојот на гра­ѓанското општество преку стимулирање на процесите на дијалог помеѓу индивидуите и социјалните групи во општеството; промовирање на вредностите на мирот и ненасилното разрешување на кон­флик­тите; поддршка и зајакнување на меѓу­културната размена помеѓу различните културни заедници што живеат во Маке­донија; градење мрежа од активисти за поддршка и реализација на активностите на НДЦ Скопје.  

 
Г.С. - “Дијалог” е очигледно клучен збор, содржан и во името на Центарот. Каков вид дијалог спроведувате?

С.С. - Дијалогот е една од алатките за ненасилно разрешување на конфликтите што ги промовира НДЦ Скопје во своите активности. Во секоја од нашите актив­ности имаме во предвид да бидат вклучени прет­ставници од етничките заедници во Маке­донија, половата и територијалната заста­пеност, а за големината на групата и вре­метраењето на активноста, нормално, зависи од  финансиските можности и оптималните услови за работа со група.

За да дојдеме до сесија на конструктивен дијалог, потребно е да се исполнат неколку услови за коишто е потребно одредено време, како што се:  симнување на искри­вените перцепции едни за други, сте­реотипите и предрасудите; намалување на емоциите...

Преку градењето на комуникациските веш­тини: доверба, искреност, емпатијата, раз­бирање, говор на телото, играње улоги, самокритичност, критичко размислување може да се очекува процес на добар дијалог. Да не ги изоставиме и  (пар­тиските)  ставови,  средината во која живееме, традицијата, културата кои имаат влијание во самиот процес.

Нормално да се дојде до сето ова потребно е одредено време, во зависност од целна група со која работите, вештините кои ги поседува фацилитаторот,  и начинот и методите по кои работи.

Слободно можам да кажам дека акцент ставаме и на дружењето (соци­јали­за­цијата) по сесиите или предавањата на кое пре­­давачите од запад му даваат големо значење, а наедно и кај нас се покажа како ефективно.

 

Г.С. - Какви резултати произлегуваат од таквите активности?

С.С. - Резултатите секогаш се различни, зависно од тоа колку самата индивидуа е спремна да го прими и примени она што се работи на работилниците, способноста да прифати факти, аргументи, ставови и раз­мислувања од другата страна и нормално подобрување на критичкото размислување пред градење сопствени ставови за одре­дена работа. 

Поконкретни резултати можам да пре­зентирам од програмата за млади поли­тичари на којашто работам, каде што по сесиите на дијалог за најчувствителните прашања, како што се вооружениот конфликт во Македонија и Рамковниот дого­вор, нивните одговори и коментарите, во евалуациите што на крајот од секоја реализирана активност ги даваме, пишува: позитивни промени, нови сознанија, веш­тини, начин на размислување...

Еден од визуелните резултати е про­дол­жувањето на соработката и само­ини­ци­јативноста за дружење на учесниците по завршувањето на активноста, без разлика на етничката и партиската припадност.

 

Г.С. - Кои се позначајните проекти спро­ведени од Нансен дијалог центарот?

С.С. - Во досегашната четиригодишна работа НДЦ Скопје има реализирано повеќе од 80 семинари, неколку трибини, кон­церти, екскурзии итн. Би ги издвоил “Школата за млади политичари”, “Курсот за развој на управување” и “НВО парламент”.

Проектот “Школа за млади политичари” е активност на НДЦ Скопје која за прв пат почна да се реализира оваа година и во неа учествуваат 20+20 учесници од 9 поли­тички партии во Македонија. Школата беше орга­низирана два пати оваа година и траеше по 18 дена. Во неа учество зедоа професори од Правниот и Економскиот факултет, про­фесори од странство, но­винари - тренери, како и други локални тренери. Беа опфатени теми од еко­номијата, правото, ЕУ и ООН, дијалог и идентитет, ненасилно разрешување на конфликти и обуки за односи со меди­умите.  Во вториот дел (септ.-окт.) како гости предавачи беа г-ца Радмила Шеќе­ринска,

г. Васил Тупурковски, Абдулменаф Беџети, амбасадорот на Кралството Норвешка, претставници Комисијата на ЕУ во Маке­донија и други.

Целта на овој проект е преку неформална едукација на младите политичари стек­нување нови сознанија и вештини од обла­с­тите на горенаведените теми, подо­брување на меѓупартиската соработка и пренесување на знаењата во нивните партии. Од групата регру­тираме дел од учес­ниците кои проја­вуваат интерес за одре­ден предмет, кои со до­пол­­нителни обуки стануват тре­нери и работат на реали­зација на програмата на НДЦ Скопје.

За следната година ги зго­лемуваме актив­ностите во оваа потпрограма и плани­раме да бидат реализирани дополни­телни регио­нални шко­ли за млади поли­тичари во Маке­донија и во Нор­вешка.

Во контекст на овој проект би додал само дека со дел од учесниците во школата изра­ботивме ра­ботил­ници “Обука за менаџери на изборен про­цес” во кои тие се ангажирани како обучувачи. 

 

Г.С. - Нансен дијалог центарот, следејќи го животното кредо на човекот чие име го носи, промовира идеја за мир, толеран­ција, почитување на човековите права. Колку тоа може да биде успешно во општество какво што е македонското, денес?

С.С. - Кога би го зеле фактот колкав е бројот на луѓе и организациии во Македонија што професионално се занимаваат со овие теми во споредба со земјите од запад, про­центуално, ние сме многу далеку од она што е потребно во македонското општество. Генерално гледано, најголемиот дел од ваков вид едукација го вршат мал дел од невла­дините организации, по нешто на одредени факултети и меѓународните организации. За разлика од запад, темите како што се мирот како вредност, миро­љубивото разрешување конфликти, чове­ковите права, толеран­ци­јата, над­мину­вањето на разликите, кому­ни­ка­цис­ките вештини, Европската Унија..., можете да ги видите преку игри во детските градинки до институти и факултети за истите. Како многу важен фактор кој не смееме да го изоставиме е економската состојба на државата и инвестирањето од страна на државата во неформалната квалитетна едукацијата. Досега фактите зборуваат дека ваквиот вид едукација за горе­наведените теми најголемиот дел од нив се реализирани со финансиска поддршка од странство. И, трет фактор е политиката. Големиот број политизирани граѓани не можам да кажам дали е добра или лоша работа за едно општество, но тврдам дека однесувањето и изјавите на лидерите на политичките партии има големо влијание во креирањето пози­тивна или нега­тивна политичка, без­бедносна и социјална клима во државата, што директно имаат влијание врз рабо­тата не само на НДЦ Скопје, туку и врз сите граѓани.  Појавите како што се нацинализмот, сепара­цијата, насил­ството, несигур­носта, стравот, непо­читу­вањето на човечкиот живот како најголема вредност се појави што ни’ враќаат со години назад, а ние како граѓани мораме да почнеме да градиме одбранбени механизми и методи како да бидат минимизирани, а во исто време да даваме конкретен придонес во градење едно цврсто и здраво  оп­штество какво  што го имаат скан­ди­нав­ските земји