|
ONLINE VERSION |
|
|
PRINT VERSION |
|
Непристоен предлог до судството
Како да се стави крај на реформскиот илузионизам?
Анкетите покажаа дека директните целни групи не се многу заинтересирани за реформите во судството, покажаа недостаток на информираност и мешање на извршната власт во работата на судската власт
Поттикнување реформи во судство, кои не би биле обична “козметика” туку реформи што од корен би го промениле судството, се основна цел на проектот “Непристоен предлог до судството - поддршка на дискусискиот процес за реформа на судството”. Проектот заврши пред неколку месеци, а неговата завршница може да се опише како пристојна, на “непристојниот предлог до судството”. Овој проект, кој траеше од мај 2004 година до април 2005 година, беше финансиран од Фондацијата Институт отворено општество Македонија и од набљудувачката комисија на ОБСЕ во Скопје.
“Базичните цели на проектот беа да се испитаат ставовите на експертите и политичарите околу начините за реформите во судството, да се истражи и фиксира дијапазонот на можни стратегии, динамика и области во коишто ќе се фокусираат промените, како и да се истражи искреноста на политичките и на судските инстанци за реформи”, вели Александар Цветковски, претседател на Асоцијацијата за граѓанска толеранција и слобода - АГТИС, асоцијација којашто беше носител на проектот.
Општа е оценката на домашните и политичките субјекти, на меѓународната заедница и воопшто на граѓаните дека се нужни и итно потребни реформи во судството во Македонија. Независно и ефикасно судство е еден од круцијалните услови за побрза интеграција на Македонија кон Европската Унија и кон НАТО. Тимот на АГТИС, кој е носител на проектот, смета дека судската власт е неефикасна, корумпирана, трома и нестручна. “Ваквите тврдења ние воопшто и не мора да ги докажуваме, дури и да не е така, самиот факт дека во судството воопшто не е интервенирано од осамостојување на Македонија, н$ упатува на аларм”.
Прашањето коешто се наметна само од себе е: “Како да не се остане само на ниво на ‘технички’ реформи, туку да се дојде до промени коишто ќе го изменат од корен и нашето судството, со што истото би почнало да работи на принципите на капитализмот и демократијата”.
“Она што е загрижувачки е дека Македонија и покрај таканаречениот реформски илузионизам, и покрај формирањето повеќе специјализирани тела и донесувањето различни закони, кои всушност треба да претставуваат во вистинска смисла на зборот подобрување на правната рамка за еден ефикасен национален правен систем, сепак, ние на крајот на краиштата, остануваме на почетната позиција и на одреден начин, би рекол, дека не само што стагнираме, туку обемот и динамиката на криминалот, ако сакате и неефикасноста на правниот систем, се зголемува”, изјави на панелот што се оддржа за време на експертската работилница “Национална реформа на судството”, професор д-р Никола Тупанчевски од Правниот факултет.
И повторно прашање, кое всушност беше и едно од базичните цели на проектот: “Колку се подготвени политичките и судските инстанци за реформи?
“За да се добие одговор на ова прашање ние за време на проектот направивме обемна анкета со сите судски, парламентарни и владини инстанци, како и интервјуа со експерти од областа на правото. Беа одржани и неколку работилници, беше промовирана и веб-страницата, а од печат излезе и книгата ‘Национални реформи во судството’”, објаснува Александар Цветковски.
Цветковски нагласува дека анкетите направени за време на проектот покажаа дека директните целни групи не се многу заинтересирани за реформите во судството, дека постои недостаток на информираност (повеќе од 50% правници за случувањата и реформите во судството информации добиваат од медиумите). Податоците покажуваат делумно признавање на сопствената вина за состојбите во судството, со високо потенцирање на законските основи (Законот за судовите од 1996 година) за негативните состојби во судството, како и мешање на извршната власт во работата на судската.
Дека судовите од ден на ден с$ повеќе се “гушат” во неизвршени судски предмети покажува и податокот според кој во македонските судови во 1997 година имало 99.946 неизвршени судски предмети, додека во 2003 година таа бројка достигнала 210.588. Извршената анализа на состојбите од меѓународните и од домашните експерти покажува дека ваквата состојба се должи на преголемата контрола на судиите во постапките, ограничени овластувања на службените лица во судовите, во судската достава, на можноста за многубројни приговори и прекини од страна на должникот и неговата фаворизирана положба, на недоволна техничка опременост и материјална и кадровска екипираност на одделите за извршување во судовите. Согласно со реформите во судството, Законот за извршна постапка од 1997 година е заменет со Закон за извршување и обезбедување, со чија примена би требало да се зголеми ефикасноста во донесувањето на судските одлуки.
“Една работа мора да е јасна. Без новиот закон за судови и негова примена, кој би го регулирал севкупното работење на судовите, другите регулативи практично немаат значење, бидејќи не може да се имплементираат без измени во основниот закон - Законот за судовите”, потенцира Цветковски.
Јасно е дека кога се зборува за реформите во судството пред с$ се мисли како да се дојде до она што значи независно судство, но потоа се наметнува и друга дилема: Колку нашето судство, со ваков кадар, со вакви потенцијали, е спремно да биде независно?
“Сите треба да сфатиме, нема демократија без независно судство. За организацијата, судството има власт. Власта има три елементи: сила, моќ и материјална сила. Што има од ова судството, а другите власти го немаат? Обратно, сите други имаат, а судството како власт нема ниедна категорија од овие. Нема пари, нема материјална положба, нема моќ, ја нема моќта што ја има полицијата. На судството моќта му е потребна во судницата, не за да ја примени силата надвор од неа. Ако не го сфатиме ова, нема независно судство”, рече професорот д-р Љупчо Арнаудовски на работилницата “Национална реформа на судството”.
“Постојано се истакнуваат три вида независност на судството. Првата е индивидуална, онаа што треба да ја има судијата. Втората е независноста којашто треба да ја има судијата во однос на судот и својата фела, а третата и најважна е независноста во однос на другите власти”, објасни Арнаудовски.
Како да се отпочне со вистински реформи во судството?
Поразителен е фактот дека никаква сериозна иницијатива не потекнува од самите судии, во која би се опишале потребите на вработените во судската власт за некакви промени. Дали тоа значи дека кругот на злоупотребата и корупцијата во судството е на толку високо ниво, што ја прегазило професионалната доблест на судиите и дигнитетот на професијата?
“Не, не веруваме во тоа, мислиме дека инерцијата на судиите е само дел од општата инерција во општеството и од непознавањето на моќта на јавниот збор и организираната акција”, истакнува Александар Цветковски. “Тој страв ќе исчезна кога нештата ќе почнат да се одвиваат. Наше мислење е дека ако некој започне една кампања, на која крајна цел & е реформа на судството, судиите ќе се вклучат во неа и реформите ќе се случат”, додава Цветковски. Проектот е завршен , а запрашан за тоа какви се резултатите, Цветковски истакнува дека проектот расчисти со тоа дека постои “модел за реформа”, моделот ќе биде една од можностите. “Тоа ќе зависи од односот на силите ‘про’ и ‘контра’ за учеството на политиката во селектирањето и изборот на судии”.
Како една од придобивките на проектот тимот на АГТИС го истакнува и фактот што сега судските инстанци се многу повеќе информирани за реформските процеси, а е зголемен и бројот на оние кои се вклучени во реформите. “Непристоен предлог до судството” придонел да се прозбори гласно за некои работи коишто досега се сметаа за “внатрешни работи” на судството и на политиката, предизвикал дискусиски процес, или барем го збогатил оној кој се развивал напоредно со проектот.
“Драго ни е што проектот придонесе да се слушнат голем број квалификувани мислења и да се отворат многу прашања. Проектот покажа дека граѓанскиот сектор мора да биде присутен во сложените реформски процеси, кои не можат на друг начин да бидат контролирани, освен со директно инволвирање и застапување граѓански интереси”, истакна за крај Александар Цветковски.
|
|
|
|
 Крај на почетокотТоа што треба да го изнесам во овој простор, не е вообичаениот став , туку коментар за последниот број на „Граѓански свет” во оваа форма.
|  |
Кампањата “Учиме за ЕУ”
Прашањето за уставното име на Македонија го засени интересот за УнијатаШто е Европска Унија? Кои се земјите членки на ЕУ? Која е целта на проширувањето на ЕУ? Кои се симболите и химната на ЕУ? Зошто е создадена Европската Унија? Ова се некои од прашањата кои им се поставуваат на основците и средношколците од 102 училишта во земјава, како дел од кампањата “Учиме за ЕУ”, којашто ја реализираат Секретаријатот за европски прашања во Владата и Министерството за образование и наука. | |
Реализирана најголемата еколошка акција кај нас
Македонија засади над два милиони саднициНад 2 милиони садници засадени во еден ден е апсолутниот рекорд кој го постигнаа граѓаните на Македонија на 12 март, Денот на дрвото. Во граѓанската акција “Ден на дрвото - засади ја својата иднина” учествува околу 200.000 граѓани, вклучувајќи ги и децата од градинките, учениците, студентите и дипломатите. Граѓанската акција за пошумување на Македонија од самиот почеток ја иницира еден од нашите најпознати уметници, оперскиот пејач Борис Трајанов, а вклучени беа и близу 170 познати имиња од јавниот живот, меѓу кои и Калиопи, Каролина Гочева, Индира Кастратовиќ, Бубо Каров и други. | |
Катерина Хаџи-Мицева
Кодекси на добро однесувањеКодексот на добро однесување се дефинира[1] како доброволен договор помеѓу неколку организации со заеднички интерес, за одредени принципи или стандарди на однесување, коишто даваат насоки, или пак се обврзувачки за организациите, развиен преку заедничко учество и соработка во донесувањето. Бидејќи кодексот е механизам кој се донесува доброволно и е вид на саморегулирање, начинот на неговото спроведување мора однапред да биде одреден и механизмите треба да бидат вградени во кодексот | |
Граѓанска организација Англунипе - Тетово
Факултативната настава на ромски јазик - препознатлива активностГраѓанската организација „Англунипе” од Тетово дејствува во областа на развојот на образованието на ромската популација и на човековите и материјалните ресурси на Ромите во земјава. Се залага за вклучување на Ромите во институциите на системот, за надминување на проблемите на заедницата на локално и на национално ниво. Освен програми за образование, спроведува и програми за развој на економските ресурси и за унапредување на правата на децата Роми и на жената Ромка | |
Донација
Нов парк од Космофон за штитениците на заводот во Демир КапијаСпецијалниот завод за лицата со посебни потреби во Демир Капија доби нов спортско-рекреативен парк, донација од компанијата Космофон. Паркот е изграден во дворот на заводот на површина од 280 метри квадратни. Неговите штитеници ќе можат да се рекреираат на игралишта за ракомет и мал фудбал, во посебниот дел со нишалки, патеки од павер-елементи и фонтана, а целата околина е засадена со зеленило | |
Проект на Биосфера од Битола
Уреден дворот на Домот за доенчиња и мали децаВо изминатите седум месеци Центарот за едукација и заштита на животната средина и природата Биосфера од Битола работи на проектот “Со љубов за нашите деца”, чија цел е прибирање средства од локални извори за просторно уредување на дворот на Домот за доенчиња и мали деца во Битола | |
|
|
